Hayat, zorbalık, akran baskısı, hastalık, ölüm, yoksulluk, suç, boşanma veya savaş gibi zorluklardan arınmış bir dünya hayal etmek ne kadar güzel olurdu. Ne yazık ki çocukları tüm olumsuzluklardan korumak mümkün değildir. Ancak ebeveynler olarak onları koruma içgüdüsüyle hareket etmek çok doğaldır.
Çocukları her türlü zorluktan uzak tutmak kulağa ideal gelse de, bu yaklaşım onların zorluklarla başa çıkmayı öğrenmelerine engel olabilir. Değişim hayatın doğal bir parçasıdır ve çocukların değişimle nasıl başa çıktığı, yetişkinlerin rehberliğinde şekillenir.
Dayanıklılık, çocukların zorluklar ve sıkıntılı dönemler sonrasında toparlanabilme becerisidir. Bu sadece zor zamanları atlatmakla ilgili değildir; aynı zamanda olumsuz durumlardan olumlu sonuçlar çıkarabilmeyi de içerir. Dayanıklı çocuklar, karşılaştıkları aksiliklere rağmen gelişmeye ve büyümeye devam edebilir.
Bu nedenle, çocukları günlük hayatta karşılaşacakları zorluklarla başa çıkabilmeleri için yetiştirmek büyük önem taşır. Dayanıklı çocuklar, bir durumla karşılaştıklarında ne yapmaları gerektiğini çözebileceklerine ve kendilerine güvenle yaklaşabileceklerine inanırlar. Dayanıklılık doğuştan gelen bir özellik değil, öğretilebilen bir beceridir. Ebeveynlerin çocuklarını beklenmedik durumlarla başa çıkabilecek becerilerle donatması önemlidir.
Çocuklarımızın Dayanıklı Olmasına Nasıl Yardımcı Olabiliriz?
Çocukların hayatın zorluklarıyla başa çıkabilmesi ve önlerindeki dünyada yol alabilmesi için yedi temel beceri üzerinde çalışmak gerekir: özgüven, yetkinlik, bağlantı, karakter, katkı, başa çıkma ve kontrol.
1. Yetkinlik
Çocukların, verdikleri kararların önemli olduğunu bilmeleri gerekir. Onlara kendi kararlarını verebilecekleri ve hata yaptıklarında toparlanabilecekleri fırsatlar sunulmalıdır. Ebeveynler yetkinlik gelişimini şu şekilde destekleyebilir:
Çocukların bireysel güçlü yönlerine odaklanmalarına yardımcı olmak.
Çocukların karar almasına izin vermek.
2. Özgüven
Çocuklar, iyi yaptıkları şeyleri fark ettiğimizde ve takdir ettiğimizde özgüvenleri gelişir. Kendi yeteneklerine inanmaları gerekir. Ebeveynler özgüven gelişimini şu şekilde destekleyebilir:
Küçük başarıları bile fark etmek ve takdir etmek.
Çocuklara en iyi özelliklerini ve güçlü yanlarını hatırlatmak.
3. Bağlantı
Çocuklar, kimse bakmadığında bile doğru olanı yapabilmeyi öğrenmelidir. Ebeveynler bağlantı becerisini şu şekilde destekleyebilir:
Çocukların tüm duygularını ifade etmesine izin vermek.
Aile içinde çatışmaları açıkça ele almak.
4. Karakter
Çocuklar, koşulsuz cesaretlendirildiklerinde hayatta farklı şeyleri deneyebileceklerini bilmelidir. Ebeveynler karakter gelişimini şu şekilde destekleyebilir:
Çocukların davranışlarının başkalarını nasıl etkilediğini görmelerine yardımcı olmak (sonuçlar).
Kalıp yargılardan kaçınmak.
5. Katkı
Çocuklar, aile içinde ve dışında katkıları için "teşekkür" duyduklarında ve takdir edildiklerinde, çevrelerini iyileştirecek eylemler ve seçimler yapma istekleri artar. Ebeveynler katkı becerisini şu şekilde destekleyebilir:
Çocuklara başkalarına yardım etmenin önemini öğretmek.
Çocukların "yapabilirim" yaklaşımı geliştirmesine yardımcı olmak.
6. Başa Çıkma
Çocukların streslerini yönetmek için öğrenme mekanizmalarına ve yeni sosyal becerilere ihtiyacı vardır. Geniş bir başa çıkma becerisi yelpazesine sahip olan çocuklar, hayatın zorlukları veya beklenmedik değişikliklerle daha etkili bir şekilde başa çıkabilir. Ebeveynler başa çıkma becerisini şu şekilde destekleyebilir:
Uygun başa çıkma stratejilerini çocuklara model olarak göstermek.
Riskli davranışlara izin vermek (bu, stres ve acıyı hafifletme girişimi olabilir).
7. Kontrol
Çocukların yargılanmadan yardım isteyebilme fırsatına sahip olması gerekir. Kararlarının ve eylemlerinin sonuçlarını kontrol edebildiklerini desteklemek önemlidir. Ebeveynler kontrol becerisini şu şekilde destekleyebilir:
Çocukların seçim yapmasını ve kendilerine veya başkalarına zarar verme riski olmadığında bu seçimlerinin sonuçlarını deneyimlemesini sağlamak.
Çocukları kendi davranışlarını yönetme ve sorumluluk alma konusunda olumlu seçimler yaptıklarında fark ettirmek.
Çocuklar yoğun sıkıntı, hayal kırıklığı veya öfke ifade ettiğinde sabırlı, nazik, sakin ve güven verici olmak.
Çocukların, eylemlerinin sonucu olarak başlarına gelenlere verdikleri tepkileri kontrol edebilme becerisine sahip olmaları önemlidir. Bu, günlük hayatta karşılarına çıkan zorlukları ve değişimleri aşma gücü geliştirmelerine yardımcı olur. Çocukların hata yapmasına izin vermek gerekir; çünkü bu şekilde öğrenir ve büyürler.
Onlara sürekli çözüm sunmaktan kaçınmak, kendi çözümlerini bulmaları için zaman ve fırsat tanımak da aynı derecede önemlidir. Ne zaman çözüm ve cevap sağlamaya çalışsak, çocukların kendi problem çözme becerilerini geliştirmelerinin önüne geçmiş oluruz.
İyi haber şu ki, dayanıklılık geliştirilebilir bir beceridir. Yukarıdaki stratejileri çocuklarımızla uygulayarak, onların geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemeleri için temeller oluşturabiliriz.